Rəqəmsal məhsul alarkən fırıldaqdan necə qorunmalı?
🔒 Saytın təhlükəsizliyi
Alış-veriş etdiyiniz saytın ünvan sətrinə mütləq baxın: ünvan http:// deyil, https:// ilə başlamalıdır. Sondakı s hərfi bağlantının şifrələndiyini bildirir — yəni ödəniş məlumatlarınız yolda oxuna bilməz. Brauzerin ünvan sətrindəki asma kilid işarəsinə klikləyib sertifikatın etibarlı olduğunu yoxlaya bilərsiniz.
Domen adına da diqqət edin. Fırıldaqçılar tanınmış mağazaların adına bir hərf əlavə edib və ya bir hərfini dəyişdirib oxşar ünvan qurur. Linki mesajdan yox, birbaşa brauzerə yazaraq açmaq ən təhlükəsiz yoldur.
💳 Ödəniş qaydaları
Rəqəmsal məhsul bazarında ən çox rast gəlinən fırıldaq sxemi budur: satıcı sizdən şəxsi kart nömrəsinə köçürmə istəyir, sonra əlaqəni kəsir. Özünüzü qorumaq üçün:
- İz qalan ödəniş üsulu seçin. Köçürmənin çeki, tarixi və alıcı adı sizdə qalmalıdır.
- Sifariş qeydini saxlayın. Sifariş nömrəsi, yazışma və çek — problem yaranarsa yeganə dəliliniz budur.
- Kartın CVV kodunu heç kimə vermeyin. Heç bir qanuni satıcı bunu soruşmur.
- Qeyri-adi ucuz təklifə şübhə ilə yanaşın. Bazar qiymətindən kəskin aşağı təklif çox vaxt oğurlanmış açar və ya bir neçə nəfərə satılmış hesab deməkdir.
🧾 Alışdan əvvəl yoxlanılası şeylər
Bir neçə dəqiqəlik yoxlama sonrakı itkinin qarşısını alır:
- Zəmanət şərtləri yazılıdırmı? Məhsul işləməzsə nə baş verir — dəyişdirmə, geri qaytarma, yoxsa heç nə? Şərt saytda yazılı deyilsə, şifahi vəd heç nə demək deyil.
- Əlaqə kanalı realdırmı? Sifarişdən əvvəl yazın və cavab gəlib-gəlmədiyini görün. Cavab verməyən satıcı problem yarananda da cavab verməyəcək.
- Rəylər varmı və onlar canlı görünürmü? Eyni gün yazılmış, eyni üslubda beş ulduzlu on rəy — yaxşı işarə deyil.
- Məhsulun növü aydındırmı? Lisenziya açarı, şəxsi hesab və ortaq hesab fərqli şeylərdir. Nə aldığınızı bilmirsinizsə, sonra nəyin pozulduğunu da müəyyən edə bilməyəcəksiniz.
🛡️ Aldıqdan sonra
Hesab məlumatı aldınızsa, ilk addım şifrəni dəyişməkdir. Hesaba bağlı e-poçt ünvanını isə dəyişməyin — bu, əksər xidmətdə hesabın bloklanmasına səbəb olur.
Alınan açarı və hesab məlumatlarını heç kimlə paylaşmayın, ekran şəkli şəklində sosial şəbəkəyə yerləşdirməyin. Bir açar bir dəfə istifadə olunur; başqası sizdən əvvəl aktivləşdirsə, geri qaytarmaq mümkün olmur.
Qızıl qayda: pulu göndərməzdən əvvəl «məhsul işləməsə nə olacaq?» sualının cavabını yazılı şəkildə bilin. Bu bir sual fırıldaqların böyük hissəsini süzür.